Μίλτος Κουντουράς {1889-1940)

Αποτέλεσμα εικόνας για μιλτοσ κουντουρασ

Μελετώντας την ιστορία της Ελληνικής Εκπαίδευσης ενδιαφέρον προκαλεί το καινοτόμο έργο του Μίλτου Κουντουρά. Ο Μίλτος Κουντουράς αποτέλεσε ιδρυτής της Φοιτητικής Συντροφιάς και μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου. Το 1923 σπουδάζει στη Γερμανία Παιδαγωγική-Διδακτική και Ψυχολογία.

Το Δεκέμβριο  1926 αναλαμβάνει τη διεύθυνση του Διδασκαλείου Θηλέων Θεσσαλονίκης (ΔΘΘ). Το 1927 έως και το 1930 χαρακτηρίζεται ως η Ιερή Τριετία του Διδασκαλείου λόγω της σπουδαιότητας των καινοτομιών που εισήγαγε.

Μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου, ο Κουντουράς ήταν ένθερμος υποστηρικτής της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και των «Σχολείων Εργασίας», όπως και ο Αλέξανδρος Δελμούζος.

Διατηρώντας το υπάρχων αναλυτικό πρόγραμμα, μετέτρεψε τις μαθήτριες του από παθητικούς δέκτες σε ενεργούς πομπούς. Πώς; Δημιουργώντας τις ομάδες εργασίες.

Σκοπός των ομάδων εργασίας ήταν η επεξεργασία θεμάτων. Τα μέλη όριζαν την αρχηγό και η αρχηγός συντόνιζε τις αρμοδιότητες των μελών. H ομάδα συνεδρίαζε προκειμένου να αποφασίσει και να ελέγξει την πορεία της εργασίας και όριζε και την εισηγήτρια του θέματος. Στις εκάστοτε συνεδριάσεις συζητούσαν οποιοδήποτε πρόβλημα προέκυπτε. Ο καθηγητής μπορούσε να επέμβει μόνο σε περιπτώσεις ασάφειας με σκοπό να καθοδηγήσει ή να διευκρινίσει.

Αποτέλεσμα εικόνας για μιλτοσ κουντουρασ

Αυτή η αυτονομία και η αυτενέργεια των μαθητριών οδήγησε στην ανάπτυξη του αισθήματος αυτοπεποίθησης. Οι μαθήτριες ήταν πλέον ικανές να αποφασίζουν για θέματα της καθημερινής σχολικής ζωής.

Ο ίδιος ο Κουντουράς γράφει  «Μαθήματα τάξεων χωρίς Δάσκαλο. Η ομάδα οδήγησε στις αυτοδιδασκόμενες τάξεις. Αυτό έγινε μονάχο και χωρίς να το καταλάβει κανείς. ΄Ηταν φυσική συνέπεια. Η σοβαρότητα εργασίας της ομάδας να οδηγήσει στη σοβαρότητα εργασίας της τάξης (έπειτα της Συγκέντρωσης και γενικά της Κοινότητας)». (Τιμητική Εκδοση Μαθητριών Μ. Κουντουρά, Αθήνα, 1976)

Παράλληλα με τις ομάδες εργασίας υπήρχαν και οι ομάδες ειδικοτήτων, οι οποίες απαρτίζονταν από μαθήτριες με παρόμοια κλίση, ανεξαρτήτως ηλικίας και τάξης. Έτσι οργανώθηκαν ομάδες ειδικοτήτων όπως ορχήστρα, χορωδία, δακτυλογραφία, στενογραφία, φωτογραφία, κοπτική-ραπτική κ.ά. Σκοπός ήταν οι μαθήτριες να ειδικευθούν και σε άλλες εργασίες. Εργασίες που αργότερα θα ήταν χρήσιμες, μιας και μέσα από αυτές θα δημιουργούσαν  «… θα τις έβγαζε από το δασκάλικο περιθώριο και το δασκάλικο σχολαστικισμό…» και θα ήταν γι’ αυτές «ένας δεσμός με την κοινωνική ζωή που τόσο περιφρονεί κι αποξενώνει το δάσκαλο. Θα τους ήταν ένα στοιχείο μορφωτικό, σύμφωνα με το βαθύτερο νόημα της εργασίας – της κοινωνικής και ανθρωπιστικής εργασίας – που δίναμε εμείς στο Διδασκαλείο». (Μίλτος Κουντουράς, 1985), (Καράμηνας Ι., 2005)

Μερικές ακόμα από τις καινοτομίες που εισήγαγε ο Μίλτος Κουντουράς στο ΔΔΘ ήταν οι επιτροπές και οι Συγκεντρώσεις της Πέμπτης. Οι επιτροπές αποτελούνταν από μαθήτριες και είχαν διοικητικό ρόλο μέσα στο σχολείο. Οι Συγκεντρώσεις της Πέμπτης ήταν ο τρόπος με τον οποίο οι ομάδες εργασίας και ειδικοτήτων ανακοίνωναν τα αποτελέσματα των προσπαθειών και μέσα σε δημοκρατική ατμόσφαιρα συζητούσαν τα όποια προβλήματα προέκυπταν.

« ΄Εβαλα τη Συγκέντρωση την Πέμπτη, στο μέσο της εβδομάδας, γιατί την ήθελα ως κέντρο και κορύφωμα της όλης εργασίας του Σχολειού. Καθετί μάθημα ή ζωή του Σχολειού, ήθελα σ’ αυτή να τείνει και να εκδηλώνει τους καρπούς του, και απ’ αυτή να προέρχεται η παρόρμηση για νέες έρευνες και λύσεις, κατιδίαν, προβλημάτων. ΄Ηθελα οι Συγκεντρώσεις αυτές να γίνουν η δόξα και η αποθέωση της όλης μας εργασίας. Σ΄ αυτή θα πρωσοποποιόταν το πνεύμα του Σχολειού και η θέληση μιας ενιαίας κατεύθυνσης.(…) Γίνονται μια φορά την εβδομάδα, το απόγευμα της Πέμπτης, και διαρκούν 1.30-2 ώρες. Οφείλουν να παρευρίσκονται όλοι (μαθήτριες και καθηγητές) ανεξαιρέτως. (…)Είναι το κέντρο της ζωής του Διδασκαλείου και η ιερότερη στιγμή του. Το Διδασκαλείο γίνεται ένα ομοούσιο σώμα με μια βούληση και με ενιαία ιδανικά.(…)  [ [Η Συγκέντρωση] έχει δικό της σύστημα και δικό της χαρακτήρα και δε θυμίζει καμιά άλλη ξένη σχολική οργάνωση.(…) Η διεύθυνση δίνει σ΄αυτές (τις Συγκεντρώσεις) την ψυχή και  την ενότητα. Γι’ αυτό προεδρεύονται πάντα από το Διευθυντή.(…)»

Το πλέον εντυπωσιακό ήταν η έλλειψη της τιμωρίας. Το σχολείο είχε γίνει πλέον αυτοδιοικούμενο και οι μαθήτριες ήταν εκείνες που όριζαν τον τρόπο αμοιβής και τιμωρίας. Η απομάκρυνση από μία εκδήλωση αποτελούσαν φυσική συνέπεια και όχι τιμωρία. Ακόμα και ο ίδιος ο Κουντουράς πίστευε πώς κανένα παιδί δεν πρέπει να τιμωρείται. Οι δάσκαλοι είναι που φταίνε και ο τρόπος ζωής και λειτουργίας του σχολείου. Λέει χαρακτηριστικά :

«Οι αμοιβές πρέπει να έχουν τη μορφή επαίνου, να φιλοτιμούν, αλλά με άλλον τρόπο: Μνημόνευση, με την παρουσίαση στη συγκέντρωση όλου του σχολείου, αλλά και τότε όχι πολυτονισμένα σαν κάτι πολύ σπουδαίο. Υποχρέωση και καθήκον είναι μόνο η εργασία. Οι αμοιβές που επιτρέπονται είναι όσες δε λέγονται από πρωτύτερα. Ένα γέλιο συμπαθητικό, μια χειρονομία, ένα νεύμα του δασκάλου, γεμίζουν το παιδί ευτυχία και χαρά» Και καταλήγει: « Βαθμοί ως τιμωρίες και αμοιβές. Θα μείνουν κατανάγκη εφόσον δεν αλλάξει η μέθοδος εργασίας, ώστε από ενδιαφέρον το παιδί να ορμά σε βουλητικές ενέργειες. ΄Ομως εφόσον το πρόγραμμα είναι ερβαρτιανό, και οι συνέπειές του -τιμωρίες, αμοιβές, βαθμοί- θα παραμένουν! ».(Τιμητική ΄Εκδοση Μαθητριών Μ.Κουντουρά, 1976),  (Κουντουράς Μ., 1985)

Από τα παραπάνω εύκολα συμπεραίνει κανείς πώς ο Μίλτος Κουντουράς εισήγαγε μια σειρά από μεθόδους πρωτοποριακές για τα δεδομένα της εποχής. Μιας εποχής τόσο δύσκολης και συντηρητικής που καταδίκασε αυτές τις πρακτικές και κατηγόρησε τον Κουντουρά, όπως ακριβώς έκανε με τον Δελμούζο. Η ελευθερία των μαθητριών, η εισαγωγή ενός νέου εκπαιδευτικού μοντέλου αποτελούσαν τα δριμύ κατηγορώ της τότε κοινωνίας. Η κοινωνία εκείνης της εποχής αποδείχτηκε ανέτοιμη για τέτοιες αλλαγές.

Kαι γεννάται το ερώτημα είναι άραγε η σύγχρονη κοινωνία  έτοιμη να αλλάξει; Είναι έτοιμο το σύγχρονο ελληνικό σχολείο; Υπάρχουν στην εποχή μας τέτοιοι παιδαγωγοί; Παιδαγωγοί ικανοί να ξεχωρίσουν;

Η ελληνική κοινωνία δε χρειάζεται βαθμούς για να προοδεύσει.

Ευαγγελία Τζιάκα

 ttps://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AF%CE%BB%CF%84%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%BF%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%AC%CF%82

http://synergatiki-mathisi.blogspot.gr/p/blog-page.html

http://theatrokaiparadosi.thea.auth.gr/%CE%9A%CE%BF%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%AC%CF%82.html

Advertisements