Μινωική Κρήτη

Τα αρχαιολογικά ευρήματα του Βρετανού αρχαιολόγου Άρθουρ Έβανς έφεραν στο φως τον πολιτισμό που ονοµάστηκε Μινωικός από το µυθικό βασιλιά Μίνωα, το γιο της Ευρώπης και του Δία. Στην πραγµατικότητα Μίνωες λέγονταν όλοι οι βασιλιάδες της Κρήτης για πολλούς αιώνες. Πρίν από τον Έβανς,η ύπαρξη του ήταν μέχρι τότε γνωστή μόνο από τα Ομηρικά Έπη και τον ελληνικό μύθο για το Μινώταυρο.
« Μισός άνθρωπος – μισός ταύρος, καταβρόχθιζε νέους και νέες σαν φόρος υποτέλειας από την ηπειρωτική Ελλάδα στο Μίνωα, το μυθικό βασιλιά της Κρήτης».

Χάρη στις ανασκαφές του αρχαιολόγου, μπορούμε σήμερα να στήσουμε το παζλ της καθημερινής ζωής των Μινωιτών ή Κρητών. Ανθρωπολογικά οι Μινωίτες τοποθετούνται στη «μεσογειακή φυλή», με κύρια χαρακτηριστικά τους τη δολιχοκεφαλία (επίμηκες κρανίο), το μικρό ανάστημα και τα μαύρα μαλλιά και μάτια.

 Από το 1.900 π.Χ. οι κάτοικοι του νησιού συγκεντρώνονται στις πόλεις και σε περίοπτες θέσεις ανορθώνουν ανάκτορα με πολυτελή διαμερίσματα, αίθουσες υποδοχής και θεαμάτων, εργαστήρια, όπου οι βιοτέχνες κατασκευάζουν εκπληκτικά δημιουργήματα, μεγάλες αποθήκες και χώρους αφιερωμένους στη λατρεία. 

Γύρω από τα ανάκτορα και κοντά σε λιμάνια, αναπτύσσονται πραγματικές πόλεις όπως η Φαιστός, τα Μάλια, η Ζάκρος, και η Κνωσός, με πολυώροφες κατοικίες.

« Στη µέση του αστραφτερού γιαλού ένα νησί είναι, η Κρήτη,
όµορφη και πολύκαρπη και θαλασσοζωσµένη.
Κατοίκους έχει αρίθµητους και πόλεις ενενήντα.[…].
Πόλη µεγάλη είναι η Κνωσός και βασιλιάς της
ο Μίνωας, που κάθε εννιά χρόνια συνοµιλούσε µε το ∆ία »

Όµηρος, Οδύσσεια τ 171-178, µετάφραση

Ο Έβανς στις αρχές του προηγούμενου αιώνα έφερε στο φως τα ερείπια του μεγάλου ανακτόρου της Κνωσού, της κυρίαρχης πόλης στη Κρήτη. Η οργάνωσή του ανακτόρου ίσως γέννησε το γνωστό μύθο του λαβύρινθου, αφού περιείχε  πάνω από 1.300 δωμάτια, κατανεμημένα σε πέντε ορόφους.  

Πλάκες από γυψόλιθο, και λαμπρές τοιχογραφικές συνθέσεις τόνιζαν την επιβλητικότητα του οικοδομήματος εντός αλλά και στις πολυτελείς οικίες έξω από αυτό.

 Φανταστείτε ότι υπήρχαν υδραυλικές εγκαταστάσεις του συγκροτήματος και αποχετευτικό σύστημα με τη μορφή εξαερισμού ανώτερο από οποιοδήποτε άλλο κατασκευάστηκε στην Ευρώπη μέχρι τη Ρωμαϊκή εποχή!

Οι πόλεις τους, ειρηνόφιλες, μιας και δεν είχαν καμία μορφή θωράκισης απέναντι σε επιθέσεις άλλων λαών, αλλά με τεράστιο εμπορικό στόλο που μετέφερε εκλεπτυσμένα προϊόντα, όπως λάδι ,κρασί, ξυλεία αγγεία και κοσμήματα με πολύτιμα υλικά, στα νησιά του Αιγαίου, την ηπειρωτική Ελλάδα, τις πόλεις της Ανατολικής Μεσογείου και της Βόρειας Αφρικής. Τα προϊόντα που εισάγουν είναι πρώτες ύλες για τα δημιουργήματά τους: χαλκό από την Κύπρο, ελεφαντοστό από τη Συρία, αλάβαστρο, πάπυρο και λινάρι από την Αίγυπτο, κασσίτερο, χρυσό, άργυρο κ.α.

Το εμπόριο ήταν τόσο οργανωμένο που τους οδήγησε στην εφεύρεση ,του πρώτου σε ευρωπαϊκό έδαφος, συστήματος γραφής, για να κρατάει τα οικονομικά αρχεία, κάτι σαν το σημερινό Microsoft excel! Το σύστημα γραφής τους αποτελούνταν από ιερογλυφικά ιδεογράμματα, σύμβολα δηλαδή εννοιών και όχι χαρακτήρες.


«Ένας Μινωίτης έµπορος µιλάει για τη δουλειά του
Το εµπόριο δεν το κάνουµε για τον εαυτό µας, µα για τα ανάκτορα. Ο βασιλιάς και η κυβέρνηση αποφασίζουν τι θα παράγει η Κνωσός, πού θα τα στείλει και τι θα πάρει σε αντάλλαγµα. Εµείς οι έµποροι είµαστε ταγµένοι στην υπηρεσία του κράτους… ∆ουλειά µας είναι να µεσολαβούµε για να κινηθούν τα προϊόντα. Ταξιδεύουµε µεταφέροντάς τα ως την άκρη του κόσµου και κάνουµε όλες τις απαραίτητες συνεννοήσεις και συναλλαγές. ∆εν λέω πως δεν έχουµε, παρ’ όλα αυτά, τα  κέρδη μας.

  Έλλη Έµκε, Είδα κι άκουσα στην Κνωσό, σελ. 106

Οργάνωση συναντάται και στη θρησκεία. Τελετές και λατρεία νεκρών σε διαμορφωμένους χώρους σε λόφους και βουνά, τα ιερά κορυφής.

 Κυριαρχούν γυναικείες θεότητες σε μορφή προσκυνητριών ή ιερειών αλλά και προστάτιδων πόλεων, της συγκομιδής, της μεταθανάτιας ζωής και πολλών ακόμα, χωρίς να είναι βέβαιο ότι δεν πρόκειται για διαφορετικές όψεις της ίδιας θεάς.

Συχνά οι θεές εκπροσωπούνται από φίδια, πουλιά, παπαρούνες, και με τη μορφή ζωοκέφαλων ανθρώπων. Στα μινωικά ιερά σύμβολα περιλαμβάνονται ο ταύρος με τα κέρατα της καθοσιώσεως, ο λάβρυς (διπλός πέλεκυς), ο πυλώνας, το φίδι, ο δίσκος του ήλιου και το δέντρο.
Μεγαλοπρέπεια και ειρηνικό πνεύμα και στα έργα τους. Τα σπουδαιότερα δείγματα ζωγραφικής και μάλιστα νωπογραφίας(ζωγραφική πάνω σε νωπό ασβεστοκονίαμα) δημιουργήθηκαν στην Μινωική Κρήτη κατά τον 17ο αιώνα π.Χ. 
Φαντασία ,διάχυτο πνεύμα και χρώματα χαρακτηρίζουν τις τοιχογραφίες και φωτογραφίζουν το ηλιόλουστο εξωτερικό τους περιβάλλον και την ανεμελιά της δικής τους ζωής. 

Συγκεκριμένα τα θέματα των τοιχογραφιών είναι βασισμένα στις θρησκευτικές τους τελετουργίες, σε αναπαραστάσεις ανθρώπων σε προφίλ, αναπαραστάσεις της φύσης (δελφίνια πουλιά πίθηκοι αλλά και άγρια βλάστηση, λευκά κρίνα), στον ταύρο, και σε ποικίλα σύμβολα όπως σπείρες, κυματιστές γραμμές αλλά και σε στοιχεία της ανατολής, άνθη λωτού ,σφίγγες. 

Οι τοιχογραφίες αποκαλύπτουν και ένα άλλο είδος ψυχαγωγίας: Τα ταυροκαθάψια που απευθύνονταν σε νέους αθλητές που έκαναν κατακόρυφο στη ράχη του ταύρου με σκοπό τα εντυπωσιακά άλματα και όχι τη θανάτωση του ζώου, όπως γίνεται στις ταυρομαχίες. Οι αντρικές μορφές ζωγραφίζονται με κόκκινο ενώ οι γυναικείες με λευκό.
Δέος με την λεπτότητα και την διακόσμηση της προκαλεί και η Μινωική αγγειογραφία. Το σημερινό σπήλαιο των Καμαρών στον Ψηλορείτη έδωσε το όνομα του στον ρυθμό της αγγειογραφίας, τον καμαραϊκό. Τα τοιχώματα των αγγείων είναι τόσο λεπτά που σε μερικά το πάχος τους φτάνει ένα χιλιοστό και είναι διακοσμημένα με διάφορα αφηρημένα ανάγλυφα σχέδια. Μερικά σχέδια τοποθετούνται λοξά και έτσι δίνουν την εντύπωση ότι στροβιλίζονται. Τη θέση του καμαραϊκού παίρνουν δύο νέοι ρυθμοί, ο θαλάσσιος και ο φυτικός. Από την ονομασία τους καταλαβαίνουμε την προέλευση των θεμάτων που αποτυπώνονται στα αγγεία.

Πώς επήλθε το τέλος του υπέροχου Μινωικού πολιτισμού;

Ένα κοσμογονικό γεγονός όπως η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης ,σεισμός, τσουνάμι; 

Μήπως πιθανή εισβολή των κατοίκων των Μυκηνών;

Πολλές οι θεωρίες γύρω από καταστροφή του ανύπαρκτα όμως ,τα αρχαιολογικά αποδεικτικά στοιχεία.

Σαγήνη που πηγάζει αυτή τη φορά από το μυστηριώδες τέλος του λίκνου του Ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Κατερίνα Γεωργιάδου

Υ.Γ. Στο παρακάτω βίντεο αναπαρίσταται η ζωή στην μινωική Κρήτη

https://vimeo.com/137303270

Πηγές

%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b5%ce%af%ce%bf-%ce%bb%ce%ae%cf%88%ce%b7%cf%82

Ιστορία Γ΄Δημοτικού

http://www.postmodern.gr/minwiki-kriti-zwi-kai-thanatos-enos-ekpliktikou-politismou/

Advertisements