Τροφική αμυντικότητα – Τροφική επιλεκτικότητα

στις

%cf%84%ce%bf-%cf%80%ce%b1%ce%b9%ce%b4%ce%b9-%ce%b5%ce%b9%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%ce%b5%cf%80%ce%b9%ce%bb%ce%b5%ce%ba%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%bf

Η Σίτιση αποτελεί την σημαντικότερη δραστηριότητα του ανθρώπου καθώς αποτελεί την πρωταρχική πηγή ζωής και ανάπτυξης του ανθρώπινου οργανισμού. Η διατροφή του ανθρώπου, επηρεάζει την υγεία, την ανάπτυξη καθώς και την ψυχολογική ευημερία του ατόμου, ενώ παράλληλα καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την σωματική του κατάσταση.

Μια ιδιαίτερα περίπλοκη και συνάμα στρεσογόνα κατάσταση, παρατηρείται σε περιπτώσεις που παιδιά παρουσιάζουν επιλεκτικότητα σε σχέση με την τροφή που προσλαμβάνουν. Υπολογίζεται πως περίπου 1/5 παιδιών (19%) θα παρουσιάζει κάποια μορφή αμυντικότητας κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής τους, ενώ από αυτά ένα μεγάλο ποσοστό θα παρουσιάζει επιλεκτικές συμπεριφορές και ιδιαίτερες προτιμήσεις σε σχέση με διάφορες πτυχές του χαρακτήρα τους. Σε περιπτώσεις αναπτυξιακών διαταραχών, το ποσοστό των παιδιών που παρουσιάζει τροφική αμυντικότητα πλησιάζει το 80% και αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες δυσκολίες που συνήθως αντιμετωπίζουν οι οικογένειες των παιδιών.

Με τον όρο τροφική επιλεκτικότητα εννοούμε όταν ένας άνθρωπος αποφεύγει εντελώς μια ολόκληρη ομάδα από την διατροφική αλυσίδα όπως π.χ. όσπρια, κρέας, γαλακτοκομικά κ.λ.π. ή την επιλογή συγκεκριμένων τροφών οι οποίες βρίσκονται καθημερινά στη διατροφή του παιδιού και δεν ενδέχονται διαφοροποίηση. Η Αμυντικότητα περιλαμβάνει την άρνηση του παιδιού να λάβει νέες – άγνωστες τροφές (σε σχέση με την όψη, την μυρωδιά, την αίσθηση της αφής, το χρώμα, το είδος κ.λ.π.)

Η τροφική επιλεκτικότητα ή/και αμυντικότητα μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες όπως:

  • Αισθητηριακοί παράγοντες:

Α) Απτική υπερ-ευαισθησία (αμυντικότητα)

Β) Γευστική υπερ-ευαισθησία (ή στοματική ευαισθησία)

Γ) Οσφρητική υπερ-ευαισθησία

Δ) Δυσκολίες οπτικής ολοκλήρωσης

  • Πολιτισμικοί παράγοντες

  • Οικογενειακοί παράγοντες (συνήθειες γονέων, επιλεκτικότητα γονέων)
  • Συμπεριφοριστικοί παράγοντες
  • Κακή εμπειρία κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής
  • Παθολογικοί παράγοντες (διαταραχές που επηρεάζουν τη μάσηση, την κατάποση, την πέψη), όπως σε περιπτώσεις δυσφαγίας ή γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης
  • Νευρολογικοί παράγοντες (υπέρ/υποτονία, εγκεφαλική παράλυση)

Η τροφική αμυντικότητα – επιλεκτικότητα παρατηρείται συνήθως στα πρώτα 2-3 χρόνια του παιδιού, κατά τα οποία ένα παιδί φαίνεται να δυσκολεύεται να δεχτεί νέες τροφές στη διατροφή του, ή αρνείται να δεχθεί στο στόμα του οτιδήποτε διαφορετικό από την πολτοποιημένη – υγρή τροφή. Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα παρατηρείται παιδιά να σταματούν ή να κάνουν «έκπτωση» σε τροφές που προσλάμβαναν στο παρελθόν αρνούμενοι την οποιαδήποτε επαφή τους με τη συγκεκριμένη τροφή/ες.

Ένα από τα συνηθέστερα λάθη που θα παρατηρηθούν, είναι οι γονείς, καταβαλλόμενοι από το άγχος να πιέζουν υπέρμετρα το παιδί να δεχθεί την τροφή στο στόμα του, μεγαλώνοντας ακόμα περισσότερο την αποστροφή του. Παράλληλα, παρατηρείται να χρησιμοποιούνται υλικοί παράγοντες είτε για να δελεάσουν, είτε για να ξεγελάσουν τα παιδιά, ώστε σε ανύποπτο χρόνο να τοποθετηθεί εν αγνοία τους η τροφή στο στόμα του παιδιού.

Η τροφική αμυντικότητα – επιλεκτικότητα, συνήθως κρύβει μια σημαντική δυσκολία του παιδιού σε σχέση με την εξοικείωση του ή μπορεί να κρύβει κάποιο παθολογικό χαρακτηριστικό, γι’αυτό και είναι απαραίτητο οι γονείς να ελέγξουν το θέμα εάν παρατηρήσουν συμπεριφορές όπως:

  • Αποφεύγει να φάει συγκεκριμένο είδος τροφής σε σχέση με υφή, όψη, μυρωδιά, χρώμα
  • Αποφεύγει εντελώς μια συγκεκριμένη ομάδα τροφίμων
  • Παρουσιάζει τάση για εμετό όταν αντικρίζει συγκεκριμένη τροφή
  • Κατά τη διαδικασία της προετοιμασίας του γεύματος το παιδί παρουσιάζει έντονη ανησυχία – υπερκινητικότητα
  • Το παιδί πνίγεται συχνά – κάνει συχνά εμετό κατά τη σίτιση
  • Δεν κάθεται στο τραπέζι για να φάει
  • Δείχνει να αηδιάζει στο αντίκρισμα ή στην επαφή του με το φαγητό

Η διαδικασία της αξιολόγησης και της διάγνωσης σε περιπτώσεις δυσκολιών στην πρόσληψη τροφής περιλαμβάνουν τον ολιστικό έλεγχο που περιλαμβάνει τις απαιτούμενες ιατρικές εξετάσεις, οι οποίες δίνονται από τον θεράποντα ιατρό καθώς και αξιολόγηση από Λογοπαθολόγο και Εργοθεραπευτή.

Η παρέμβαση περιλαμβάνει μια πολύ προσεκτική προσέγγιση των δυσκολιών του παιδιού, η οποία απαιτεί την συνεργασία μεταξύ εξειδικευμένων ειδικών, καθώς και του οικογενειακού ή/και του σχολικού περιβάλλοντος του παιδιού, με σκοπό την καλύτερη και συστηματική αντιμετώπιση της δυσκολίας ή η απευαισθητοποίηση του παιδιού.

Ειρήναρχος Φούττης

Εργοθεραπευτής SIT, AC

(Αντιμετώπιση της τροφικής επιλεκτικότητας με τη μέθοδο S.O.S Approach to Feeding)

Advertisements