Ένας κινηματογράφος που μιλάει γαλλικά

στις

frenchcinema

Το σινεμά είναι ένα αλλά οι προελεύσεις του πολλές.

Μα ο γαλλικός κινηματογράφος αναμφίβολα έχεις αφήσει το στίγμα του στή σύγχρονη ιστορία της 7ης τέχνης.  Από τους αδελφούς Λυμιέρ  μέχρι τον Εμίλ Ζολά, την Marguerite Duras και τον δικό μας Κώστα Γαβρά, ο γαλλικός κινηματογράφος φημίζεται για τη διάχυτη κουλτούρα που τον διακατέχει. Ας τον απολαύσουμε κάνοντας μια μικρή αναδρομή στην ιστορία του.

Οι Αδελφοί Λυμιέρ( Lumières) οργανώνουν , στις 28 Δεκεμβρίου 1895 το πρώτο σινεμά στο Παρίσι και προβάλουν την πρώτη κινηματογραφική ταινία, η οποία διαρκεί ένα λεπτό.  Μετά από δυο χρόνια ο Georges Méliès ,επαγγελματίας του θεάματος, κατασκευάζει το πρώτο studio όπου έχουν γυριστεί γύρω στις 800 ταινίες χρησιμοποιώντας ντεκόρ ζωγραφισμένα και φιλμ χρωματισμένα στο χέρι.

Ακούγεται οξύμωρο αλλά χάρη στον 1o παγκόσμιο πόλεμο αρχίζει να κυριαρχεί το σινεμά. Ο Marcel L’Herbier δημιουργεί μια σχολή με κύρια στοιχεία ιμπρεσιονισμού, η οποία αντιτίθεται στον εξπρεσιονισμό των Γερμανών. Η δόξα έρχεται με τον ύμνο κατά του πολέμου του, το «Κατηγορώ» του Emil Zola που μεταφέρθηκε στην μεγάλη οθόνη από τον Abel Gance, και έτσι ξεκινά η καριέρα του σκηνοθέτη αλλά και για πολλούς άλλους όπως του Jean Renoir με το αριστούργημα «la Règle du jeu» ( o κανόνας του παιχνιδιού). Έπειτα ακολουθεί ο μοντέρνος κινηματογράφος με τον πρωτοποριακό Robert Bresson και το φιλμ «l’argent» (το χρήμα).Επηρεασμένος από το αμερικανικο σινεμά, ο Jean-Pierre Melville και συνάμα προάγγελος της νουβέλ βαγκ (nouvelle vague) στη Γαλλία με το φιλμ «les Enfants Terribles (τρομερά παιδιά) του 1950 ,επιχειρεί μια νέα αισθητική αναζήτηση. Πλέον η εικόνα βοηθάει στην επέκταση του νοήματος, ενώ η κινηματογραφική αφήγηση δε χρησιμοποιείται αποκλειστικά για να εξηγήσει την πλοκή αλλά και για την έκφραση των συναισθημάτων.

Τέσσερις είναι οι εμβληματικές μορφές της νουβέλ βαγκ, ο Truffaut, ο Jean Luc Godard, ο Claude Chabrol και ο Louis Mal. Ο πρώτος γυρίζει την ταινία “les 400 coups” (τα 400 χτυπήματα) όπου ενώνεται το φιλμ με την καθαρή ποίηση και την σκληρή αλήθεια σε μια ιστορία όπου ο πρωταγωνιστής είναι ο Antoine ο οποίος φεύγει από την οικογένειά του για να βρεθεί στο δρόμο και καταλήγει στο αναμορφωτήριο. Ο  Jean Luc Godard με την ταινία σύμβολο της νουβέλ βαγκ «a bout de souffle» (Με κομμένη την ανάσα) μεταμορφώνει ένα απλό σενάριο σε κάτι ταυτόχρονα μελωδικό και αναρχικό. Με αυτό το κίνημα τίποτα δεν είναι το ίδιο για τις ιστορίες που θα μας αφηγηθεί η μεγάλη οθόνη.

Ακολουθούν ο Claude Chabrol, ο παρεξηγημένος σκηνοθέτης του γαλλικού κινηματογράφου από τον «Ωραίο Σέργιο» έως το «Μπελαµί» διασκευάζει συγγραφείς της αστυνομικής λογοτεχνίας, εξυμνεί την γυναίκα που αγωνίζεται σ’έναν ανδροκρατούμενο κόσμο ,περιγράφει την αστική τάξη, την λανθάνουσα βία και υποβάλλει στον θεατή μια υπόγεια ένταση συναισθημάτων. Είχε δηλώσει πως «ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος δεν υπάρχει, γιατί κάθε χώρα έχει τη δική της κινηματογραφία και το συνολικό αποτέλεσμα είναι µια σούπα. Ένα συνεργείο του οποίου τα µέλη είναι από διαφορετικές χώρες και τελικά συνεννοούνται στα αγγλικά, θα έχει ως αποτέλεσμα ταινίες ανυπόφορες. Η λύση για να παλέψουμε την ηγεμονία του αμερικανικού κινηματογράφου είναι η χρηματοδότηση, η βοήθεια σε κάθε χώρα να κάνει ταινίες ενδιαφέρουσες» είχε πει ο σκηνοθέτης. 

Ο Louis Mal εξερευνάει κάθε πιθανή πλευρά του ανθρώπου και δεν έχει πέσει ποτέ στην παγίδα να επικρίνει ακόμα και τα πιο ακραία πάθη των ηρώων του. Γι’ αυτό και έχει καταφέρει να αγγίξει θέματα ταμπού όχι μόνο για την εποχή του αλλά και του σήμερα. (Το φύσημα της καρδιάς), η παιδική πορνεία (Η κουκλίτσα της Νέας Υόρκης), με το φαινόμενο του ναζισμού (Επώνυμο Λακόμπ, όνομα Λουσιέν), με τον Μάη του ’68 (Ο Μιλού το Μάη).

Ο κινηματογράφος πέρασε σ’ένα νέο αφηγηματικό τρόπο με τον Alain Resnais και το ιστορικό «Hiroshima mon amour » (Χιροσίμα αγάπη μου). Με την την περίφημη σειρά ταινιών Εξι μύθοι περί ηθικής την Συλλέκτρια , Μια Νύχτα με τη Μοντ αποσπά πολύ καλές κριτικές στην Ευρώπη αλλά και την Αμερική ο ηθικολόγος Éric Rohmer ένας από τους πιο αντι-κινηματογραφικούς σκηνοθέτες καθώς επικεντρώνεται στην απεικόνιση της πραγματικότητας με σχεδόν ακίνητη κάμερα και έλλειψη μουσικής.

Τέλος συνεχιστής των μεγάλων κωμικών του βωβού κινηματογράφου Charlie Chaplin, ο Jacques Tati υπήρξαν οι σημαντικότεροι κωμικοί του κινηματογράφου. Με τον χαρακτήρα Hulot στα τρία πρώτα φιλμ του Μεσιέ Ιλό («Les Vacances de M. Hulot – Οι διακοπές του κυρίου Ιλό», «Mon Oncle – Ο θείος μου»και «Playtime») δίνει την δική του κριτική άποψη για την σύγχρονη αστική ζωή. Κριτικάρει τον μοντέρνο τρόπο ζωής και αφήνει τον ήρωα να περιπλανιέται σ’ένα σκηνικό παραλογισμού. Κωμικός αλλά και μελαγχολικός.

Αν δεν έπρεπε να κλείσουμε σίγουρα θα αναφερόμασταν στην Marguerite Duras , στον Jules Dassin και φυσικά στον δικό μας Κώστα Γαβρά,τον σκηνοθέτη γαλλικών ταινιών.

Καλές προβολές!

Υ.Γ. Το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης ρίχνει την αυλαία του στις 13 Νοεμβρίου με το δράμα εποχής της  «Η χορεύτρια της Στεφανί ντι Τζιούστο«, με πρωταγωνίστρια την Γαλλίδα Soko, ένα απ’ τα πιο ανερχόμενα ονόματα στο σινεμά και ήδη αναγνωρισμένα στη μουσική.Και θα τιμήσει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης με την παρουσία της.

Κατερίνα Γεωργιάδου

Advertisements