ΕΝΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ,57 ΧΡΟΝΙΑ (2): ΤΑ ΑΝΤΙΦΕΣΤΙΒΑΛ, Η ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ’80 ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΤΟΠΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ

scan23_-76

( Στην Φωτογραφία ο Διονύσης Σαββόπουλος στην τελετή λήξης του Φεστιβάλ, το 1976 Πίσω του αριστερά στην φωτογραφία, η Μελίνα Μερκούρη.)

Τόσο το 1973, όσο και κατοπινά, στο Φεστιβάλ υπήρχαν πάντα αντιδράσεις από εκείνους που έβλεπαν στις ταινίες του Φεστιβάλ μια προσπάθεια αντίστασης κατά της Χούντας. Ανοήτως δε, οι σκηνοθέτες προσπαθούσαν να ανοίξουν δίαυλο συζήτησης με αυτούς τους ανθρώπους που τάχα αντιδρούσαν κατά των ταινιών, προσπαθώντας πολιτισμένα να συζητήσουν τους λόγους των αντιδράσεων. Μονίμως όμως έπεφταν πάνω σε τοίχο. Το 1974 έγινε το πρώτο «Αντιφεστιβάλ» στον κινηματογράφο  «Φαργκάνη» ( θα γινόταν ένα ακόμα το 1977) με τους κομμένους εκείνης της χρονιάς σκηνοθέτες να προβάλλουν τις δικές τους ταινίες. Χαρακτηριστικό γεγονός η παρουσία στην κριτική επιτροπή ανθρώπων σαν την Τόνια Μαρκετάκη ή τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, που ακόμα δεν είχαν καν δημιουργήσει μια δικιά τους βάση δεδομένων σε σχέση με το κοινό, και περάσανε στον ρόλο του κριτή. Τουλάχιστον υπήρχαν κάποια δείγματα καλού σινεμά, όπως η «Δίκη των Δικαστών», του Πάνου Γλυκοφρύδη με τον Νίκο Κούρκουλο, τα «Χρώματα της Ίριδας», του Νίκου Παναγιωτόπουλου ή το «Δι’ ασήμαντον αφορμήν» του Τάσου Ψαρρά.

scan18_-74

( Τελετή λήξης Αντιφεστιβάλ 1974. Ανακοινώνονται τα Βραβεία…)

Τότε ήταν και η δημιουργία του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, του φορέα εκείνου ο οποίος θα χρηματοδοτούσε ταινίες προκειμένου να υπάρχει αντίβαρο κόντρα στους ιδιώτες παραγωγούς. Από τότε και μετά άρχισε το μεγάλο φαγοπότι, με τους «ημέτερους» της θολοκουλτούρας να παίρνουν λεφτά για να κάνουν ταινίες ακαταλαβίστικες, κρυμμένες στο δικό τους κουκούλι της υπεροψίας και της αλαζονείας, που δεν είχαν καμία σχέση με κινηματογράφο, καμιά επαφή με το κοινό. Αυτό το γεγονός έγινε με την κάλυψη της τότε κυβέρνησης Καραμανλή, που πόνταρε στο ανέβασμα της τηλεόρασης, και γιγαντώθηκε επί ΠΑΣΟΚ, όταν το VHS έκανε σαρωτική εμφάνιση για τουλάχιστον μία επταετία, από το 1983 έως το 1990, και την πανελλαδική είσοδο των ιδιωτικών καναλιών.

download

Στα χρόνια που ακολούθησαν την πτώση της Χούντας μέχρι το 1980, ηγετικό ρόλο έπαιζε κυρίως ο Κώστας Φέρρης ( στην φωτογραφία) στις ζυμώσεις που έγιναν για την αλλαγή κανονισμών και την προσθήκη περισσότερων ταινιών στο Φεστιβάλ. Ο Φέρρης τότε ήταν «καβάλα στο άλογο» λόγω κυρίως της επιτυχίας στην τηλεόραση των «Εμπόρων των Εθνών», και του αιώνιου σουξέ που πάντα θα συνοδεύει την ψυχή του Νίκου Ξυλούρη, το «Ήτανε μια φορά», σε στίχους Φέρρη και μουσική Ξαρχάκου.

Το 1980 προβλήθηκε η μοναδική ταινία που πήγε σύσσωμο το ΚΚΕ να παρακολουθήσει στο Φεστιβάλ και στους κινηματογράφους. Ο «Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο» του Νίκου Τζήμα, η ιστορία του Νίκου Μπελογιάννη και η «Παραγγελιά» του Παύλου Τάσσιου, με τις συγκλονιστικές απαγγελίες της Κατερίνας Γώγου, παρεμβαλλόμενες στην ιστορία του Νίκου Κοεμτζή, ήταν οι δύο καλύτερες στιγμές του Φεστιβάλ που παρολίγο να μην γίνει καθόλου.

img-9532a-thumb-largeΤο 1982 ήταν η πρώτη χρονιά που το ΠΑΣΟΚ έκανε απόβαση στο Φεστιβάλ, με την Μελίνα Μερκούρη να παρευρίσκεται ως υπουργός Πολιτισμού, τον Νίκο Περράκη ( στην φωτογραφία) να κάνει την πρώτη του καθαρά ελληνική ταινία μετά το «Ιδού η Μήλος, ιδού και το πήδημα» που ήταν κυρίως Γερμανική παραγωγή, το «Άρπα – Κόλλα», με τον Μίμη Χρυσομάλλη και τον Νίκο Καλογερόπουλο, που εξιστορούσε την προσπάθεια δύο ανθρώπων να κάνουν ταινία στην Ελλάδα του ΕΚΚ. Τότε προβλήθηκε και ο «Μπαλαμός» του Σταύρου Τορνέ, με διαλόγους στα γύφτικα και στα τούρκικα, που εξόργισε πολλούς, και έκανε τον Τορνέ να ψάχνει το χάραμα για πατσατζίδικο ανοιχτό «και κλείσαν και τα πατσατζίδικα σ’ αυτήν την πόλη και δεν έχει τίποτα να φάμε…». Το 1983 κυριάρχισε το «Ρεμπέτικο» του Κώστα Φέρρη, η ιστορία της Μαρίκας Νίνου με τα θρυλικά τραγούδια των Ξαρχάκου – Γκάτσου, που λίγο έλειψε να μην τα ακούσουμε ποτέ, καθώς η πρώτη επιλογή του σκηνοθέτη για την μουσική της ταινίας ήταν ο Νίκος Καρβέλας! Στα κατοπινά χρόνια, οι δύο ταινίες του Περράκη, η πασίγνωστη «Λούφα και παραλλαγή», ο «Βίος και πολιτεία» που κατά την γνώμη μου είναι καλύτερη ταινία, το «Καραβάν Σαράι» του Ψαρρά, και το «Νοκ – Άουτ» του Παύλου Τάσσιου με το εξαιρετικό σάουντρακ του Γιώργου Χατζηνάσιου, με Παύλο Σιδηρόπουλο, Βασίλη Παπακωνσταντίνου, Γιάννη Μηλιώκα, σφράγισαν το Φεστιβάλ.

Η δεκαετία του ’90 δεν είχε πολλές συγκινήσεις να προσφέρει, εξαιτίας κυρίως του κατακλυσμού της ιδιωτικής τηλεόρασης και της εν μέρει αποχής του κόσμου και από το ελληνικό Σινεμά, όσο και το Σινεμά γενικώς. Μετά το 1995-6 με την πρώτη είσοδο των Multiplexes άρχισε ξανά ο κόσμος να πηγαίνει κινηματογράφο, και ας μην ξεχνάμε βέβαια την μεγάλη επέλαση του «Τιτανικού» του Τζέιμς Κάμερον, τον χειμώνα του 1998.

Στα κατοπινά χρόνια μετά την πτώση Σημίτη, η Δέσποινα Μουζάκη που ανέλαβε το Φεστιβάλ επί κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή, έφερε το glam και το lifestyle στο Φεστιβάλ. Μεγάλες προσωπικότητες όπως ο Κόπολα, ο Όλιβερ Στόουν, η Φέι Ντάναγουέι, έκοψαν τις βόλτες τους στο Λιμάνι, κάνανε και τα masterclasses τους, με έντονη κοσμοπλημμύρα, και την Όλγα Μαλέα να αποχωρεί εντελώς θυμωμένη γιατί δεν μπορούσε να μπει να καθήσει στην αίθουσα «Τζον Κασσαβέτης». Αργότερα, και λόγω κρίσης, η δόξα και η χάρη μας εγκατέλειψαν, όπως και αρκετές από τις ταινίες του διαγωνιστικού προγράμματος του Φεστιβάλ, ειδικά του Διεθνούς, καθώς το ελληνικό πρόγραμμα περιορίστηκε στην πανοραμική προβολή των ταινιών της χρονιάς.

orestis-andreadakis-2Σε λίγες μέρες ξεκινά η 57η πορεία ενός Φεστιβάλ που μέσα στα χρόνια αντέχει λόγω πολλών πραγμάτων. Φθίνει, ξεθωριάζει, ακμάζει και παρακμάζει, και συνεχίζει προς το άγνωστο, ελπίζουμε αυτήν την φορά, με πορεία σταθερή και πάντα με αγάπη προς το Σινεμά, όπως πιστεύουμε πως θα συμβεί με την παρουσία του Ορέστη Ανδρεαδάκη. Καλές προβολές!

Δ. Παπαδόπουλος

 

 

Advertisements