Φωνολογικές Διαταραχές

%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%bf

Σε προηγούμενο άρθρο, αναφερθήκαμε στα στάδια ομιλίας ενός παιδιού. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις, όπου ο γονιός ή ο παιδαγωγός αντιλαμβάνεται ορισμένες δυσκολίες στην ομιλία του παιδιού. Τότε λοιπόν μιλάμε για τις λεγόμενες φωνολογικές διαταραχές. Προτού όμως χαρακτηρίσουμε ένα παιδί με τέτοιου είδους διαταραχή, ας δούμε τι ακριβώς είναι.

ΟΡΙΣΜΟΣ και ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ

 Σε αρκετά παιδιά προσχολικής αλλά και νηπιακής ηλικίας παρατηρείται ότι δεν μιλούν καθαρά. Είναι δε συχνό το φαινόμενο, οι γονείς τους να καταλαβαίνουν τις λέξεις που λένε, όμως οι άνθρωποι στο έμμεσο περιβάλλον τους να μην μπορούν να τα κατανοήσουν. Η ομιλία τους μπορεί να μοιάζει με εκείνη μικρότερου παιδιού,  καθώς μια  ολόκληρη ομάδα ήχων δεν έχει κατακτηθεί με αποτέλεσμα πολλοί ήχοι να προφέρονται λανθασμένα, ενώ δεν θα έπρεπε σύμφωνα με την χρονολογική ηλικία του παιδιού.

Συνήθως εκείνοι που το αντιλαμβάνονται είναι οι παιδαγωγοί / νηπιαγωγοί, όπου στο πλαίσιο που λειτουργούν, παρατηρούν παιδιά με δυσκολία στην επικοινωνία, έλλειψη κοινωνικότητας ή προβλήματα συμπεριφοράς. Είναι εκείνοι που τις πιο πολλές φορές θα το επισημάνουν στο γονιό. Πρόκειται λοιπόν για δυσκολία στην αντίληψη, επεξεργασία και οργάνωση των ήχων που φτιάχνουν το φωνολογικό σύστημα της εκάστοτε μητρικής γλώσσας ενός ατόμου, με αποτέλεσμα τις περισσότερες φορές η ομιλία να είναι δυσκατάληπτη / δυσνόητη.

Για να γίνει η διάγνωση της διαταραχής αυτής, θα πρέπει να απορρίψουμε την πιθανότητα ύπαρξης οργανικών προβλημάτων ( ανατομικών ή νευρολογικών). Θα πρέπει επίσης το παιδί να έχει επαρκείς δεξιότητες στοματοπροσωπικού ελέγχου. Θα πρέπει δηλαδή να ελέγχει πλήρως το στόμα του και τους μυς που το αποτελούν. Συνεπώς οι δυσκολίες στην άρθρωση οφείλονται στην ανωριμότητα ή διαταραχή του φωνολογικού συστήματος. είναι πολύ πιθανό η δυσνόητη, απλοποιημένη, ανώριμη και μη καθαρή ομιλία να οφείλεται σε μια εξελικτική ανωριμότητα ή διαταραχή του φωνολογικού συστήματος την οποία μπορεί να εντοπίσει ένας λογοθεραπευτής.

ΤΟ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Το φωνολογικό σύστημα είναι μέρος του γλωσσικού μας συστήματος και αποτελείται από ήχους (φθόγγους) που όταν μπουν σε σωστή σειρά σχηματίζουν τις λέξεις με βάση συγκεκριμένους κανόνες. Το παιδί κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής του, ακούει τις λέξεις από το περιβάλλον του και, με αυτόν τον τρόπο ενεργοποιεί και αναπτύσσει το δικό του φωνολογικό σύστημα. Δε μπορεί όμως να πει τις λέξεις όπως οι ενήλικοι και γι’αυτό τις απλοποιεί με συστημικό τρόπο, απλοποιώντας ταυτόχρονα και αυτό που ακούει. Για παράδειγμα λέει «νάνα» αντί για «μπανάνα» επειδή του είναι πιο εύκολο να πει το μέρος της λέξης που τονίζεται κόβοντας την πρώτη μη τονιζόμενη συλλαβή κάνοντας παράλληλα τη λέξη από τρισύλλαβη δισύλλαβη και επομένως πιο εύκολη. Όλα τα παιδιά καθώς εξελίσσουν την ομιλίας τους απλοποιούν συστηματικά τις λέξεις με κάποιες διαδικασίες απλοποίησης. Μεγαλώνοντας όμως, τις μειώνουν σταδιακά και καταλήγουν να μιλούν απολύτως καθαρά όπως οι ενήλικοι.

Όταν ένα παιδί συνεχίζει να απλοποιεί ήχους/ λέξεις τη στιγμή που θα έπρεπε να είχε ήδη σταματήσει να το κάνει αρκετό καιρό πριν, σημαίνει ότι χρειάζεται παρέμβαση από ειδικό. Οι φωνολογικές διαταραχές μπορεί να εμφανίζονται και με άλλες διαταραχές στο λόγο και την ομιλία . Κάποιες φορές, η αργή εξέλιξη στην ομιλία ακολουθείται και από αργή εξέλιξη του λόγου, που τελικά εκδηλώνεται με δυσκολίες στην έκφραση ή και την κατανόηση του λόγου. 

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ και ΑΙΤΙΕΣ

Ένα εμφανίζει τις παρακάτω φωνολογικες διεργασίες:

  • Αντικαταστάσεις φωνημάτων (βε φέλω / δεν θέλω, φάλασσα/ θάλασσα)
  • Πτώση συλλαβής ή φωνήματος(νάνα /μπανάνα, τάτα/πατάτα )
  • Πτώση τελικού συμφώνου (κύριο/ κύριος, μπαμπά/ μπαμπάς )
  • Απλοποιήσεις συμπλεγμάτων (βιβίο/βιβλίο, τετάδιο/ τετράδιο)
  • Αναδιπλασιασμούς (παπέλο ή πεπέλο/καπέλο, μπαμπάνα/ μπανάνα)
  • Εναρμονίσεις (λουλούρι/κουλούρι)
  • Μεταθέσεις και μετακινήσεις φωνημάτων (βιβίλο/βιβλίο)

Ένα παιδί με φωνολογικές διαταραχές μπορεί να παράγει μεμονωμένα έναν ήχο άλλα όχι όταν αυτός βρίσκεται μέσα σε μία λέξη .Η δυσκολία τους είναι να ξεχωρίσουν ήχους που μοιάζουν μεταξύ τους, με πιο συχνά παραδείγματα «θ-δ» , «σ-ζ» «φ-β».

Οι αιτίες στις οποίες μπορεί να οφείλεται μια φωνολογική διαταραχή είναι κυρίως η δυσκολία στην ακουστική αντίληψη (ποιότητα του ήχου) και στην διαφοροποίηση ήχων. Δηλαδή το παιδί δεν μπορεί να διακρίνει δύο ήχους που μοιάζουν μεταξύ τους. Η δυσκολία στην αντίληψη και οργάνωση του χρόνου , ακόμα και κάποιες κινητικές δυσκολίες. Η ελλιπής ή μη ανεπτυγμένη ακουστική μνήμη και έλλειψη ερεθισμάτων από το περιβάλλον του.

ΈΝΑ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ…

Ένα παιδί με φωνολογική διαταραχή συχνά εμφανίζει στοιχεία χαμηλής αυτοεκτίμησης και προβλήματα στις σχέσεις του με ανθρώπους έξω από το οικογενειακό του περιβάλλον.Μια δυσνόητη ομιλία προκαλεί πολλές φορές αντιδράσεις ή κοροιδευτικά σχόλια από συμμαθητές , που δεν κατανοούν την αδυναμία ενός παιδιού να μιλήσει σωστά. Αρκετές φορές μάλιστα μπορεί να το απομονώσουν όταν δυσκολευτούν να επικοινωνήσουν μαζί του. Αυτού του είδους οι εμπειρίες έχουν συνήθως αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην εμπιστοσύνη του παιδιού στην ικανότητα επικοινωνίας του όσο και στις διαπροσωπικές του σχέσεις και στην αυτοεκτίμησή του γενικότερα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα βέβαια και αρκετά προβλήματα στη συμπεριφορά του ίδιου του παιδιού. Τα παιδιά με προβλήματα στην ομιλία, λόγω της αδυναμίας τους να εκφραστούν με ορθά σχηματισμένες λέξεις και να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά με τους άλλους, συχνά εμφανίζουν προκλητική και αντιδραστική συμπεριφορά, ακόμη και επιθετικότητα. Πολλά από αυτά τα παιδιά επιλέγουν να κλείνονται στον εαυτό τους και να απομονώνονται εκούσια από το κοινωνικό τους περιβάλλον.

Η φωνολογική διαταραχή όμως, αν δεν τύχει της σωστής διάγνωσης και θεραπείας, θα δημιουργήσει επιπλέον θέματα όταν το παιδί θα ξεκινήσει το δημοτικό σχολείο. Το παιδί αποκτά δυσκολία στον γραπτό του λόγο, όπου αποκωδικοποιεί τις λέξεις λανθασμένα λόγω της διαταραχής και την γράφει όπως την προφέρει. Επίσης εμφανίζει και δυσκολίες στην ανάγνωση, αφού οι αντικαταστάσεις θα συνεχιστούν κι εκεί. Αυτό αρκετά συχνά δημιουργεί δυσκολίες στη μάθηση του παιδιού, οι σχολική του επίδοση πέφτει και χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια για να μπορέσει να ανακάμψει. Ένας λογοθεραπευτής μπορεί να αξιολογήσει αν ένα παιδί εμφανίζει φωνολογική διαταραχή και να προτείνει την πιο σωστή θεραπεία. Είναι πολύ βασικό να παρατηρούμε την ομιλία του παιδιού μας και να έχουμε μια καλή συνεργασία με τους εκπαιδευτές των παιδιών μας. Αρκετοί γονείς θεωρούν «γλυκό» όταν το μικρό παιδί δεν έχει ορθή ομιλία σε μικρή ηλικία αλλά θα πρέπει να θυμούνται όλα έχουν την ηλικία τους .

Χριστίνα Γαβριήλ

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s