Ήτανε μια φορά και έναν καιρό

παραμιτηι

Ήτανε μια φορά και έναν καιρό … τα θεραπευτικά παραμύθια

Ιστορικά, το ρήμα «παραμυθέομαι» σήμαινε συμβουλεύω και παρηγορώ. Πρέπει να παραδεχτούμε ότι το παραμύθι έκανε κάτι πρωτοποριακό. Δεν δυσανασχετούμε ποτέ όταν ακούμε ξανά και ξανά την ίδια ιστορία. Πως γίνεται να ξέρουν όλες οι γενιές το ίδιο παραμύθι;  Αφού τα παραμύθια μεταδίδονταν από στόμα σε στόμα κι από γενιά σε γενιά, σταδιακά πέρασαν στην έντυπη μορφή.

Το παραμύθι αποτελεί ένα πολυδιάστατο μέσο. Όταν μια μέρα ο Αϊνστάιν ρωτήθηκε για το τι θα μπορούσαμε να κάνουμε ώστε να παιδιά να γίνουν πιο ευφυή, εκείνος απάντησε: « διαβάστε τους παραμύθια και αν θέλετε να γίνουν ακόμη πιο ευφυή διαβάστε τους ακόμη πιο πολλά παραμύθια ». Έτσι, από τη σκοπιά της Διδακτικής, ως προϊόν της προφορικής λαϊκής παράδοσης, διαθέτει πλήθος ιδιωματισμών σε λεξιλογικό,μορφολογικό και φωνητικό επίπεδο. Με αυτόν τον τρόπο ο εκπαιδευτικός μπορεί να φέρει σε επαφή τα παιδιά µε ιδιωματικά στοιχεία της μητρικής τους γλώσσας και συνάμα να δεθούν με τις ρίζες του τόπου τους. Επιπλέον κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει την παιδαγωγική τους αξία τους στην οποία επικεντρώνεται το άρθρο. Συνοπτικά αναφέρουμε

  • το διασκεδάζει, του προκαλεί την περιέργεια και του διεγείρει τη φαντασία
  • μαθαίνει να υπερβαίνει τα προβλήματα και τους φόβους του
  • μαθαίνει να καταδικάζει τις διακρίσεις και την ανισότητα
  • μαθαίνει να καταδικάζει την αλαζονεία και την απληστία
  • κατανοεί την διάκριση του καλού με του κακού
  • διαμορφώνει μια υγιή προσωπικότητα

Το να διηγηθείς ένα παραμύθι ,σύμφωνα με τον Bruno Bettelheim είναι σαν να σπέρνεις σπόρους μέσα στο μυαλό του παιδιού. Μερικοί σπόροι θα ξεκινήσουν αμέσως να κάνουν την δουλειά τους μέσα στην συνείδηση του. Άλλοι θα ενεργοποιήσουν διάφορες διαδικασίες στο υποσυνείδητο του. Και άλλοι θα μείνουν μακροχρόνια σε λήθαργο μέχρις ότου το μυαλό του παιδιού φτάσει σ’ένα επίπεδο ευνοϊκό για να φυτρώσουν. Άλλοι πάλι ούτε που θα ριζώσουν. Όμως πώς το παραμύθι επιδρά στον παιδικό ψυχικό κόσμο;

Τα παραμύθια μπορούν και μιλούν στην καρδιά τους …… με τρόπο μαγικό. Και η παιδική ηλικία έχει τα πάνω της και τα κάτω της. Τα παιδιά έχουν να αντιμετωπίσουν διάφορες δοκιμασίες: απογοητεύσεις, αδελφική αντιπαλότητα, έρχονται αντιμέτωποι με τον έξω κόσμο, με ευθύνες . Έτσι οδηγούνται στην μοναξιά και σε υπερβολικό άγχος. Μερικοί γονείς θεωρούν ότι πρέπει να τα προφυλάξουν από ό,τι τους απασχολεί και να τους δείχνουν την θετική πλευρά των πραγμάτων. Δε φτάνει όμως αυτό. Μερικές φορές η γλώσσα των γονιών τους τούς φαίνεται ξύλινη και άκαμπτη. Σε αντίθεση με τη γλώσσα των παραμυθιών  που  τους είναι οικεία. Επιβάλλονται λεπτοί χειρισμοί διότι διαφορετικά θα ενισχυθούν οι ανησυχίες τους.  Τι κάνουμε λοιπόν; Αφήνουμε τους ήρωες των παραμυθιών να μιλήσουν.

Τα παραμύθια διηγούνται με παιγνιώδη τρόπο τους παιδικούς φόβους, π.χ.ο θάνατος του ενός γονιού στη Χιονάτη, η αδελφική ζήλια στη Σταχτοπούτα κλπ. Μιλούν για τις δυσκολίες της ζωής και τις καθιστούν λιγότερο τρομακτικές. Τα παραμύθια τους βοηθούν να οργανώσουν τα συναισθήματα τους και να βρουν λύσεις στα προβλήματα τους. Τους προτείνουν ένα πλήθος χαρακτήρων στους οποίους μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους ανάλογα με τις ανάγκες τους και με το τι περνούν στην συγκεκριμένη φάση της ζωής τους. Με τη σειρά τους τα παιδιά τους θαυμάζουν, τους μιμούνται και ζουν την ιστορία τους σα να πρόκειται για την δική τους. Όλα τα παραμύθια μεταδίδουν το ίδιο απλό και ενθαρρυντικό μήνυμα: οι δυσκολίες της ζωής είναι αναπόφευκτες αλλά αν αντί το βάλουμε στα πόδια, προσπαθήσουμε να αντιμετωπίσουμε τις απρόσμενες και άδικες δοκιμασίες που μας τυχαίνουν, στο τέλος θα καταφέρουμε να νικήσουμε και να αποκτήσουμε αυτό που ονειρευόμαστε.

Προσοχή στην επιλογή παραμυθιού. Όπως για κάθε πάθηση ακολουθούμε συγκεκριμένη θεραπεία έτσι και η επιλογή του παραμυθιού πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τα μηνύματα που θέλουμε να περάσουμε. Να διαλέξουμε δηλαδή μία συμβολική ιστορία ώστε να το βοηθήσουμε διότι το κάθε παιδί ερμηνεύει διαφορετικά τα μηνύματα του παραμυθιού ανάλογα με την ηλικία του. Και όσο για το ποιο είναι το κατάλληλο παραμύθι, αφήστε να σας κατευθύνει το παιδί σας. Έτσι θα καταλάβετε και σε τι ψυχολογική κατάσταση βρίσκεται. Μόνο προσέξτε ….μη τους χαλάσετε την μαγεία ….

Ας περάσουμε στο θεραπευτικό παραμύθι που έχω επιλέξει από το βιβλίο της Νένας Γεωργιάδου (2013, 98-103) ΄΄Θεραπευτικά Παραμύθια΄΄.

Φόβος κοροϊδίας.

Η Ελισαβετ,7 χρονών, προκειμένου να μην πέσει θύμα κοροϊδίας από τις συμμαθήτριες της, χαρίζει πολύ εύκολα τα πράγματα της και τους κάνει πολλές χάρες. Επειδή κάποιες φορές την αντιμετωπίσανε άσχημα όταν εξέφρασε την άρνηση της για κάτι, αυτό-απομονώθηκε και αρνιόταν να μπει στην παρέα/ομάδα της, από φόβο μην και ξανασυμβεί το ίδιο.

Μέσα από το παραμύθι ΄΄ η νεραΐδα των λουλουδιών ΄΄ έγινε προσπάθεια να προστατεύει τον εαυτό της και να υπερασπίζεται τα πράγματα της.

Η νεραΐδα των λουλουδιών

Μια φορά και έναν καιρό σένα καταπράσινο λιβάδι γεμάτο με λουλούδια ζούσε μια μικρή νεραΐδα. Ζούσε μόνη εδώ και πολύ-πολύ καιρό και είχε φύγει από το δάσος που ζούσαν οι άλλες νεραΐδες.

Μια μέρα που καθόταν πάνω σ’έναν κίτρινο ηλίανθο ήρθε κοντά της μια μικρή πασχαλίτσα.

-Γεια σου μικρή νεραΐδα! Σε βλέπω πολύ καιρό και αναρωτιέμαι γιατί είσαι εδώ και όχι στο δάσος με τις άλλες νεραΐδες. Μήπως σε διώξανε;

-Όχι δε με έδιωξε κανείς. Μόνη μου έφυγα, απάντησε η νεραΐδα κατεβάζοντας το βλέμμα της.

-Γιατί; Ρώτησε με μεγάλο ενδιαφέρον η πασχαλίτσα.

– Είναι μεγάλη ιστορία. Που να σου τη λέω τώρα…

-Πες τη μου. Έχω πολύ χρόνο και όρεξη να ακούσω, είπε η πασχαλίτσα και κάθισε καλύτερα και αυτή στον κίτρινο ηλίανθο.

Η μικρή νεραΐδα στην αρχή δίσταζε, αλλά μετά από λίγο άρχισε να μιλάει:

-Όταν ζούσα στο δάσος με τις νεραΐδες περνούσα πάρα πολύ όμορφα. Οι άλλες νεραΐδες με αγαπούσαν πολύ και όλο μου ζητούσαν να τους κάνω χάρες. Και εγώ, φυσικά, τις έκανα. Άλλες φορές μου άρεσε και άλλες όχι. Μια μέρα η νεραΐδονονά μου μού χάρισε την πιο όμορφη κορδέλα του κόσμου για τα μαλλιά μου. Καμία άλλη νεραΐδα δεν είχε τόση όμορφη κορδέλα. Την ημέρα που την φόρεσα ήρθε η νεραΐδα του πράσινου τσαγιού και μου τη ζήτησε. Ήταν η πρώτη φορά που δεν ήθελα να της κάνω το χατίρι. Τότε αυτή άρχισε να κλαίει και να μου λέει πως θα πεθάνει από τη στεναχώρια της. Μα και εγώ από τη μια στεναχωριόμουν που την έβλεπα να κλαίει και από την άλλη δεν ήθελα να της δώσω την κορδέλα μου. Τότε άρχισε να μου μιλάει άσχημα και να μου λέει πως δεν ήθελε να είναι φίλη μου πια. Στο τέλος μου είπε πως θα έλεγε σε όλες τις νεραΐδες πως ήμουν η πιο κακιά νεραΐδα του δάσους και να μη μου κάνει καμιά τους παρέα. Το είπε και το έκανε και από την άλλη μέρα οι νεραΐδες με κοιτούσαν τόσο παράξενα που ένιωσα άσχημα και έφυγα.

-Γιατί σε κοιτούσαν παράξενα; Ρώτησε η πασχαλίτσα.

-Μα… αφού τους είχε πει η νεραΐδα του τσαγιού πως είμαι η πιο κακή νεραΐδα του δάσους.

-Είσαι σίγουρη γι’ αυτό; Μπορεί να σε κοιτούσαν και να προσπαθούσαν να καταλάβουν αν είχε δίκαιο και…Για μια στιγμή! Πώς ξέρεις ότι η νεραΐδα τους μίλησε; Μπορεί να μην πρόλαβε.

-Μμμ! Σε αυτό που λες έχεις δίκαιο, απάντησε η νεραΐδα των λουλουδιών. Αλλά αν τους είχε μιλήσει, εγώ δεν θα μπορούσα να κάνω κάτι.

-Εγώ πιστεύω πως απλά η νεραΐδα του τσαγιού θύμωσε για λίγο που δεν της έδωσες την κορδέλα. Αλλά και να είχε πει κακά λόγια για σένα τι θα γινόταν; Αν τους έλεγε πως είσαι μια πεταλούδα θα σήμαινε πως είσαι στα αλήθεια πεταλούδα;

-Όχι. Δηλαδή αν τους έλεγε πως είμαι κακιά δεν σημαίνει πως είμαι; Έτσι δεν είναι;

-Φυσικά απάντησε η πασχαλίτσα. Δεν μπορούμε να κάνουμε πάντα χάρες στους

άλλους. Κάνουμε μόνο αν μπορούμε, αν θέλουμε και αν μας αρέσει. Και αν οι άλλοι στεναχωριούνται, ε δεν πειράζει. Αλήθεια, εσένα σου κάνουν πάντα όλα τα χατίρια;

-Όχι και στεναχωριέμαι. Αλλά για λίγο. Μετά μου περνάει. Την ώρα μάλιστα που μου λένε όχι, νιώθω πως δεν τους αγαπώ, αλλά μόλις μου περάσει ο θυμός σκέφτομαι πώς δεν ήταν σωστό να μην τους αγαπάω, απάντησε η νεραΐδα.

-Ακριβώς έτσι γίνεται και με τους άλλους. Έχω μια ιδέα. Θέλεις να πάμε μαζί στο δάσος με τις νεραΐδες;

-Και αν μου ζητήσουν την κορδέλα μου; Ρώτησε έντρομη η νεραΐδα.

-Θα χαμογελάσεις και θα τους πεις: ‘Είναι δικιά μου. Λυπάμαι αλλά δε μπορώ να σου τη δώσω απάντησε χαμογελαστά η πασχαλίτσα.

-Ναι και αν επιμένουν και κλαίνε; Ξαναρώτησε η νεραΐδα.

-Θα τους χαμογελάσεις ξανά και θα τους πεις : Είμαι μια μικρή νεραΐδα και δεν μπορώ να κάνω αυτό που μου ζητάς. Πάμε στη βασίλισσα των νεραΐδών και να της ζητήσεις να σου δώσει μια ίδια’, απάντησε η πασχαλίτσα.

Την ίδια κιόλας μέρα η μικρή νεραΐδα και η πασχαλίτσα πήγαν στο δάσος με τις νεραΐδες. Από εκείνη την ημέρα η πασχαλίτσα ζει στο δάσος με τη νεραΐδα, η οποία δεν κάνει τόσα πολλά χατίρια όπως παλιά και κάνει μόνο αυτό που η ίδια θέλει. Και ξέρετε κάτι; Οι άλλες νεραΐδες την αγαπούν, ακόμα και αν δεν τους κάνει όλα τα χατίρια.

Κατερίνα Γεωργιάδου

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s